
Een wereld bouwen betekent je horizon verbreden
Er zit heel veel in dit citaat over onderwijs. Onderwijs stelt leerlingen in staat hun eigen wereld op te bouwen. Onderwijs maakt wereldbouwers. Dat lijkt alsof onderwijs leerlingen hun eigen bubbel, hun eigen droomwereld laat opbouwen, waar ze zich in een soort ‘splendid isolation’ kunnen terugtrekken. Maar dat is niet wat Mario O. D’Souza bedoelt.
Een wereld bouwen betekent je horizon verbreden. Het betekent o.a. jezelf laten uitdagen door verschillende perspectieven. Ik denk dat D’Souza hier iets op het spoor is over een kracht van onderwijs die we misschien wat onderschatten.
Hoe is de wereld? Hoe kan de wereld zijn?
Onderwijs maakt wereldbouwers, is de (al te) letterlijke vertaling van het citaat. Eigenlijk maakt onderwijs bouwers van wereldbeelden. Wat D’Souza hier beschrijft is onderwijs dat leerlingen in staat stelt om zich voor te stellen hoe de wereld zou kunnen zijn. Die mogelijkheid om zich voor te stellen dat de wereld waarin ze opgroeien ook anders kan zijn, beter kan zijn, is een kostbaar geschenk van onderwijs aan leerlingen. Zeker als leerlingen daardoor geïnspireerd worden om door wat ze doen bij te dragen aan een betere wereld.
Maar om dat te bereiken, om dat kostbare geschenk te kunnen aanbieden, moeten we in ons onderwijs natuurlijk de wereld zoals ze nu is grondig verkennen. Door te begrijpen hoe de wereld is, kunnen mensen hun visioen van hoe de wereld zou kunnen zijn in werkelijkheid omzetten.
Dromen van een betere wereld doe je niet alleen
Daar hoort nog een tweede opdracht bij voor onderwijs. Als onderwijs wereldbouwers maakt, die in hun handelen worden geïnspireerd door hun droom van hoe de wereld zou kunnen zijn, dan is het belangrijk dat die droom geen nachtmerrie wordt.
Onze geschiedenis staat bol van de voorbeelden over wat utopieën kunnen aanrichten. Talloze mensen hebben doorheen de eeuwen gruwelijke dingen gedaan omdat ze geloofden in een droom over een ideale wereld. Daar moet onderwijs leerlingen weerbaar tegen maken. Daar ligt het belang van wat D’Souza opmerkt: wereldbouwers werken best niet alleen, in hun bubbel. Ze laten zich uitdagen door andere perspectieven, laten hun blik op de wereld verbreden.
In wezen gaat onderwijs om het idee van ‘het goede’. En over het besef dat ‘het goede’ een klein verhaal is, of liever: verschillende verhalen van kleine mensen, in het leven van elke dag. Onderwijs dat dit overbrengt, is volgens mij onderwijs dat zowel voor individuele leerlingen als de wereld waarin zij leven bevrijdend kan werken.