Traditie is niet statisch: 3 moraaltheologen over de houding van het Vaticaan i.v.m. homoseksualiteit

Het is misschien niet helemaal de focus van deze blog, maar het thema is anderzijds te belangrijk om er niets over te zeggen. Zeker niet als drie Leuvense moraaltheologen met veel nuance en diepgaand reageren op de recente verklaring van het Vaticaan over holebi-relaties.

Roger Burggraeve, Ilse Cornu en Thomas Knieps-Port le Roi geven niet alleen de nodige achtergrond en duiding om de aard en reikwijdte van de verklaring te kunnen begrijpen. Ze maken ook duidelijk waarom die verklaring voor velen, ook voor veel gelovigen, moeilijk ligt.

We zien drie elementen: ten eerste de manier waarop over zonde gesproken wordt, ten tweede het feit dat persoon en relatie teveel van elkaar onderscheiden worden en tenslotte het redeneren vanuit een bepaalde invulling van de natuurwet. 

Wat ze ook zeer goed aangeven, is hoe een traditie continu in staat van verandering is. Verandering die niet rechtlijnig gaat, maar eerder langs vele zijtakken. Het beeld van een deltamonding of een meanderende rivier past hier voor mij goed bij. Niet elke tak van de rivier is even vlot bevaarbaar, misschien zitten er ook aftakkingen bij die afgesneden raken van de rest van de waterloop stilvallen en zelfs droog vallen. Maar de rivier en het ecosysteem errond hebben al die takken nodig. Rechtlijnig ingrijpen en de boel kanaliseren is het slechtste wat je kan doen als je een rivier vol leven wil behouden.

Image by Petra4711 from Pixabay

Wat me vanuit mijn interesse in de relatie tussen theologie en wetenschap opvalt, is dat bij de veranderingen in het denken van de Kerk over o.a. holebi’s de inbreng van wetenschappelijk onderzoek een rol speelde.

Nochtans evolueerde het kerkelijke denken over huwelijk en seksualiteit wel verder. Ervaringen en nieuwe inzichten uit menswetenschappen en theologie werden veel meer ge├»ntegreerd. 

Dat is niet hetzelfde als zeggen: omdat de wetenschap nieuwe inzichten inbracht, zijn sommige christenen zich daar aan gaan aanpassen, zich gaan conformeren aan de consensus (met daarbij dan de suggestie dat ze zichzelf eigenlijk van de stroom van de christelijke traditie hebben afgesneden). Het is een beetje mijn mantra, sinds ik het werk van Philip Hefner heb leren kennen, dat wetenschappelijk onderzoek tot de algemene menselijke ervaring hoort. En op die ervaringen kunnen we reflecteren. Doorheen die ervaringen, doorheen die reflectie, gaan christenen in dialoog met God. En die dialoog loopt door in de ervaring van de geloofsgemeenschap, in de meanderende rivier van de traditie.

Een theologie die abstractie maakt van menselijke ervaringen loopt in mijn ogen ernstig gevaar om een afgesneden meander te worden, met stilstaand water dat langzaam verdampt. Ik sluit me aan bij het pleidooi van Burggraeve, Corny en Knieps om personalistische argumentaties naar waarde te schatten in het kerkelijk denken over liefdesrelaties en LBGTQ+ personen. Meer nog: ik denk dat een theologische antropologie of een moraaltheologische reflectie over seksuele relaties ontwikkelen niet kan zonder ernstig in dialoog te gaan – uiteraard zonder zomaar van “is” naar “ought” te springen – met wat we uit biologische antropologie of cognitieve wetenschappen kunnen leren over de mens.

In elk geval wil ik dit citaat nog meegeven, dat velen – toepasselijk, zo vlak na Pasen – hoop kan geven:

Duurzame liefde kent vele gezichten. Iedereen die vriendschapsliefde-in-verbondenheid probeert waar te maken, met vallen en opstaan, heeft recht op de zegening van God. Niemand heeft het monopolie om dat aan iemand te ontzeggen. Integendeel, die zegening moet aan iedereen gegund worden.

Lees zeker het gehele interview, zonder meer de moeite waard. Je kan ook de reactie van Mgr. Bonny herbekijken, die vele katholieken in Vlaanderen bemoedigde door zijn open antwoord.

Een reactie achterlaten

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.